オンライン家庭教師生徒募集中!詳しくはこちらから!

空間ベクトルの内積計算

  • 数学C|空間ベクトル「空間ベクトルの内積計算」の基本例題解説ページです。
  • 目次をクリックすると各セクションへ移動します。
https://yorikuwa.com/rm6200-kukan-bekutoru/
よりくわ高校数学|空間ベクトルyorikuwa.com

問題|空間ベクトルの内積計算

空間ベクトル 151辺の長さ \( 2 \) の立方体 \(\rm ABCD-EFGH \) において、内積 \( \overrightarrow{\rm AB} \cdot \overrightarrow{\rm AC}~,~\)\( \overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AD}~,~\)\( \overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AH}~,~\)\(\overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm GD}~,~\)\(\overrightarrow{\rm AC} \cdot \overrightarrow{\rm CF} \) の求め方は?

高校数学C|空間ベクトル

解法のPoint

空間ベクトルの内積計算

Point:空間ベクトルの内積計算

空間図形におけるベクトルの内積の求め方は、


① 内積を求めたい2つのベクトルを含む平面をピックアップする。


 \( \overrightarrow{\rm AC}\cdot \overrightarrow{\rm CF} \) では、
 正三角形 \( \rm ACF \) をピックアップする。


② 2つのベクトルの大きさと、始点を揃えたときのなす角 \( \theta \) を調べる。



 \( |\,\overrightarrow{\rm AC}\,|=2\sqrt{2}~,~|\,\overrightarrow{\rm CF}\,|=2\sqrt{2}~,~\theta=120^{\circ} \)


③ 大きさ×大きさ×なす角の \( \cos \) より内積を求める。


 \( \overrightarrow{\rm AC}\cdot \overrightarrow{\rm CF} =|\,\overrightarrow{\rm AC}\,|\,|\,\overrightarrow{\rm CF}\,|\cos \theta\)


©︎ 2026 教科書より詳しい高校数学 yorikuwa.com

詳しい解説|空間ベクトルの内積計算

空間ベクトル 15

1辺の長さ \( 2 \) の立方体 \(\rm ABCD-EFGH \) において、内積 \( \overrightarrow{\rm AB} \cdot \overrightarrow{\rm AC}~,~\)\( \overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AD}~,~\)\( \overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AH}~,~\)\(\overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm GD}~,~\)\(\overrightarrow{\rm AC} \cdot \overrightarrow{\rm CF} \) の求め方は?

高校数学C|空間ベクトル


正方形 \( \rm ABCD \) において、



\( |\,\overrightarrow{\rm AB}\,|=2~,~|\,\overrightarrow{\rm AC}\,|=2\sqrt{2} \)


なす角 \( \theta \) が \( 45^{\circ} \)
より、


\(\begin{eqnarray}\overrightarrow{\rm AB} \cdot \overrightarrow{\rm AC}&=&|\,\overrightarrow{\rm AB}\,|\cdot |\,\overrightarrow{\rm AC}\,|\cdot \cos 45^{\circ}
\\[5pt]~~~&=&2\cdot 2\sqrt{2}\cdot \displaystyle \frac{\,1\,}{\,\sqrt{2}\,}
\\[5pt]~~~&=&4\end{eqnarray}\)

 
 

長方形 \( \rm AFGD \) において、



\( |\,\overrightarrow{\rm AF}\,|=2\sqrt{2}~,~|\,\overrightarrow{\rm AD}\,|=2 \)


なす角 \( \theta \) が \( 90^{\circ} \)
より、


\(\begin{eqnarray}~~~\overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AD}&=&|\,\overrightarrow{\rm AF}\,|\cdot |\,\overrightarrow{\rm AD}\,|\cdot \cos \theta
\\[5pt]~~~&=&2\sqrt{2}\cdot 2\cdot 0
\\[5pt]~~~&=&0\end{eqnarray}\)

※ 垂直=内積が0となる。

 
 

正三角形 \( \rm AFH \) において、



\( |\,\overrightarrow{\rm AF}\,|=2\sqrt{2}~,~|\,\overrightarrow{\rm AH}\,|=2\sqrt{2} \)


なす角 \( \theta \) が \( 60^{\circ} \)
より、


\(\begin{eqnarray}\overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm AH}&=&|\,\overrightarrow{\rm AF}\,|\cdot |\,\overrightarrow{\rm AH}\,|\cdot \cos 60^{\circ}
\\[5pt]~~~&=&2\sqrt{2}\cdot 2\sqrt{2}\cdot \displaystyle \frac{\,1\,}{\,2\,}
\\[5pt]~~~&=&4\end{eqnarray}\)

 
 

長方形 \( \rm AFGD \) において、



\( |\,\overrightarrow{\rm AF}\,|=2\sqrt{2}~,~|\,\overrightarrow{\rm GD}\,|=2\sqrt{2} \)


なす角 \( \theta \) は、\( \overrightarrow{\rm GD} \) を始点 \( \rm A \) に平行移動したとき、\( \theta=180^{\circ} \) となる
ので、

\(\begin{eqnarray} \overrightarrow{\rm AF} \cdot \overrightarrow{\rm GD}&=&|\,\overrightarrow{\rm AF}\,|\cdot |\,\overrightarrow{\rm GD}\,|\cdot \cos 180^{\circ}
\\[5pt]~~~&=&2\sqrt{2}\cdot 2\sqrt{2}\cdot (-1)
\\[5pt]~~~&=&-8\end{eqnarray}\)

 
 

正三角形 \( \rm ACF \) において、



\( |\,\overrightarrow{\rm AC}\,|=2\sqrt{2}~,~|\,\overrightarrow{\rm CF}\,|=2\sqrt{2} \)


なす角 \( \theta \) は、\( \overrightarrow{\rm CF} \) を始点 \( \rm A \) に平行移動したとき、\( \theta=120^{\circ} \) となる
ので、


\(\begin{eqnarray} \overrightarrow{\rm AC} \cdot \overrightarrow{\rm CF}&=&|\,\overrightarrow{\rm AC}\,|\cdot |\,\overrightarrow{\rm CF}\,|\cdot \cos 120^{\circ}
\\[5pt]~~~&=&2\sqrt{2}\cdot 2\sqrt{2}\cdot \left(\displaystyle -\frac{\,1\,}{\,2\,}\right)
\\[5pt]~~~&=&-4\end{eqnarray}\)

 

目次に戻る ↑

https://yorikuwa.com/rm6200-kukan-bekutoru/
よりくわ高校数学|空間ベクトルyorikuwa.com